حسن فراهانى

44

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

* تصويب نظامنامه تشكيلات وزارت ماليه نظامنامه جديد تشكيلات وزارت ماليه در جلسه امروز هيئت دولت تصويب شد . 11 * شكايت تجار بندر لنگه از مدير گمرك مدير گمرك بندر لنگه كه به دستور مركز كالاهاى قاچاق را از تجار و اهالى گمرك بندر لنگه ضبط مىكرد . اعلام نموده بود ، كسى بدون مجوز حق خروج از بندر را به وسيله كشتى ندارد و افرادى هم كه به بندر وارد مىشدند مورد تفتيش قرار مىگرفتند . ازاين‌رو ، تجار لنگه علاوه بر شكاياتى كه از مدير گمرك بندر لنگه به مركز كرده بودند ، تلگراف‌هايى را نيز ، به هندوستان و كراچى مخابره نمودند ، كه كالاهاى متعلق به آنان به بندر لنگه فرستاده نشود . همچنين كالاهاى خود را از لنگه به بندر « دبى » منتقل مىكردند . 12 * انتصاب پيشكار ماليه فارس ميرزا حبيب اللّه خان علىآبادى از كاركنان وزارت ماليه به دستور رئيس الوزراء به سمت پيشكارى ماليه فارس انتخاب گرديد . 13 [ تصوير ] ژوليوس رويتر

--> ( 1 ) . ژوليوس رويتر متولد 1816 م ، است . وى يك يهودى بود . رويتر در زمان ناصر الدين شاه توانست در تاريخ 25 ژوئيه 1872 م ، امتياز استخراج نفت ايران را كسب نمايد . امتياز رويتر از لحاظ گستردگى در نوع خود بىنظير بود و تمام خاك ايران را دربر مىگرفت و انحصار راه‌آهن ، تراموا و استخراج كليه منابع معدنى به استثناى طلا و نقره و سنگ‌هاى قيمتى را شامل مىشد . لرد كرزن درباره اين قرارداد مىگويد : موقعى كه متن اين قرارداد منتشر گرديد نفس اروپا از حيرت بند آمد زيرا تا آن تاريخ در صحنه معاملات بين المللى چنين امرى سابقه نداشت كه پادشاهى تمام ثروت‌هاى زمينى و زيرزمينى و كليه منابع طبيعى و پولى و اقتصادى كشورش را بدين‌سان مفت و دربست در اختيار يك سرمايه‌دار خارجى گذاشته باشد . ژوليوس رويتر زندگى شغلى خود را از استخدام در بانكى در شهر « روتنگن » آلمان آغاز كرد و در همان زمان ، در فكر تأسيس يك خبرگزارى افتاد و بدان اقدام نمود او تا سال 1851 م ، فعاليت خبرگزارى را در پاريس متمركز كرد اما در همان سال به دليل سخت‌گيرى دولت فرانسه ، خبرگزارى را به انگلستان و شهر لندن انتقال داد و در آن‌جا مشغول فعاليت شد . مطبوعات انگلستان با اعتماد و اتكاء به خبرگزارى رويتر ، شكل ويژه‌اى به خود گرفت . رويتر در 1857 م ، تابعيت انگلستان را پذيرفت و در سال 1878 به لقب بارون ملقب گرديد . در 1899 م ، در شهر نيس فرانسه درگذشت . ولى خبرگزارىاش همچنان يكى از بزرگ‌ترين آژانس‌هاى خبرى جهان به شمار مىرود . ( قتل اتابك و شانزده مقاله تحقيقى ديگر ، ص 69 ؛ رسانه‌هاى صهيونيستى جهان ، خبرگزارى رويتر ) . ( 2 ) . روزنامه ايران ، 22 / 12 / 1299 ، ص 3 . ( 3 ) . مسقط در حال حاضر پايتخت كشور عمان مىباشد . ( م ) . ( 4 ) . تلگراف كارگزارى سيستان به وزارت خارجه ، 20 / 12 / 1299 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 48 ، پ 2 ، ص 10 . ( 5 ) . روزنامه ايران ، 20 / 12 / 1299 ، ص 2 . ( 6 ) . همان ، 21 / 12 / 1299 ، ص 1 . ( 7 ) . دبوا پيشكار ماليه خراسان بود . وى طبق پيشنهاد مرنارد بلژيكى در ژوئيه 1914 م ، استخدام شد و نخست مسئول گمرك بندر انزلى و پس از چندى به عنوان پيشكار ماليه خراسان به مشهد اعزام گرديد . ( روزنامه و روزنامه نگارى در خراسان ، ص 128 ) . ( 8 ) . روزنامه ايران ، 21 / 12 / 1299 ، ص 1 . ( 9 ) . سيد عبد الرحيم خلخالى در حدود سال 1290 ق ، در خلخال متولد شد و براى تحصيل از خلخال به رشت مسافرت كرد و مدتى طولانى در رشت به تحصيل ادبيات عرب و علم معقول پرداخت . در حدود سال 1321 ق ، براى تكميل تحصيلات خود از رشت به تهران آمد و در سال 1324 ق ، به همراه سيد محمد رضا شيرازى مساوات روزنامهء « مساوات » را داير كردند . پس از توپ بستن مجلس در 1326 ، به قفقاز سفر كرد و مدتى نيز نزد حاجى ميرزا عبد الرحيم طالبوف بود و از آن‌جا به عشق‌آباد رفت . در سال 1327 ق ، به رشت آمد و جزو فعالين احرار بود و از آن‌جا به همدان براى مأموريت‌هاى انقلاب روانه شد . پس از فتح تهران ، به تهران آمد و به خدمت وزارت ماليه درآمد و بالاخره رئيس ديوان محاسبات شد . در سال 1329 ق ، زمانى كه « مرنارد » بلژيكى مأمور خزانه دولت ايران شد او را از شغل سابق تنزل داد و در خود خزانه‌دارى به سمت ديگرى مأمور گردانيد . بالاخره در سال 1333 ق ، رياست ماليهء ( غار و فشافويه ) را به او محول كردند . در محرم 1334 ق ، بنا به همراهى با آزادىخواهان و مهاجرين از شغل دست برداشته و از تهران خارج شد . خلخالى در اواخر سال 1334 از اسلامبول به كرمانشاه رفت و پس از سقوط كرمانشاه در جمادى الاولى 1335 به كركوك رفت در ماه صفر 1336 ق ، به ايران بازگشت و در وزارت دارائى استخدام گرديد . در سال 1306 ش ، على اكبر داور او را به وزارت عدليه منتقل كرد و مدتى از مستشاران ديوان عالى جزاى كاركنان دولت بود سپس به همراه داور به وزارت ماليه رفت و رياست اداره بازرسى كل به او سپرده شد . سرانجام خلخالى در سال 1321 ش ، درگذشت . ( رجال عصر مشروطيت ، ص 74 ؛ رجال سياسى و نظامى ، ج 1 ، ص 620 ، 621 ) . ( 10 ) . مراسله رياست وزرا به كلنل كاظم خان ، 20 / 12 / 1299 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 293001479 ؛ اسناد كابينه كودتا ، ص 100 . ( 11 ) . روزنامه ايران 23 / 12 / 1299 ، ص 2 . ( 12 ) . گزارش كارگزارى لنگه به كارگزارى بندرعباس ، 20 / 12 / 1299 ش ، اسناد وزارت امور خارجه ، س 1339 ق ، ك 28 ، پ 34 ، ص 5 . ( 13 ) . روزنامه ايران 21 / 12 / 1299 ، ص 1 .